TERENGGANU, Malaysia (VH): Chương trình ngày Thứ Hai, 29 tháng 3, của đoàn Về Bến Tự Do 8 khá nhẹ nhàng vì ít di chuyển hơn ngày Chủ Nhật.

Buổi sáng, sau khi trả phòng, chúng tôi di chuyển lên mạn Bắc thăm chợ biên giới Malaysia-Thái Lan. Cả đoàn cứ ngỡ chợ biên giới này sầm uất lắm và sẽ mua được nhiều đồ giá rẻ, thế nhưng, chúng tôi chẳng tìm được gì ngoài một số trái cây nhiệt đới như sầu riêng và xoài.

Ngôi chợ không lớn lắm. Trong lồng chợ chính, các gian hàng nhỏ hẹp bày hàng quàn áo “nhái” chật cứng. Tuy nhiên, số người đi xem rất thưa thớt. Bên ngoài chợ, những cửa hàng điện tử, hàng gia dụng, đồ chơià cũng không bắt mắt, rất nhiều hàng là đồ Trung Quốc rẻ tiền.

Chưa đầy một tiếng đồng hồ, chúng tôi rời chợ biên giới, rồi xuất phát đến ba khu nghĩa trang thuyền nhân Terengganu A, B và C.

Trong ba khu mộ tập thể này, khu A tập trung gần 1,000 xác thuyền nhân, kể cả các ngôi mộ tập thể. Hầu hết những thuyền nhân được chôn tại đây do đắm tàu và bệnh tật, trong đó có một gia đình người Việt 19 người chết một lúc sau khi ăn cháo rắn.

Một ngôi mộ tập thể khác gồm 147 thuyền nhân trên chiếc tàu MH 05. Họ chết khi tàu của họ đã vào được cửa sông Terengganu, nhưng bị mắc kẹt vào một bãi cát. Một cơn bão mạnh đã đánh đắm tàu của họ, và người địa phương đã vớt đủ xác số người trên tàu.

Khu B nằm sát cạnh khu A với hơn 50 mộ. Văn Khố Thuyền Nhân Việt Nam (VKTNVN) đã lập một bia tưởng niệm chung cho những người nằm xuống tại đây.

Khu C là khu nghĩa trang dành cho người Công Giáo. Không hiểu lý do gì tại đây có hai ngôi mộ người Việt.

Như tôi đã trình bày trong bài kỳ 1, trong chuyến đi Về Bến Tự Do 8, có anh Trần Quý Thức đi tìm mộ người em tên Trần Chí Thành được chôn tại Terengganu. Ðược sự hướng dẫn của VKTNVN, anh Thức biết em mình đang nằm tại nghĩa trang Terengganu khu A, và mục đích chính của anh là mang hài cốt em mình về nhà.

Khi mọi người trong đoàn đang tỏa ra thắp nhang cho những ngôi mộ, anh Lưu Dân hướng dẫn anh Thức tìm mộ anh Thành. Khi nhìn thấy tấm bia ghi tên em mình, anh Thức đã gục dầu xuống tấm bia khóc nức nở. Anh xoa hai tay lên lau tấm bia, như muốn được vuốt mặt em mình. Chắc hẳn, hình ảnh đứa em 17 tuổi vẫn còn trong tâm khảm, anh ôm đứa em vào lòng và nói trong nghẹn ngào: “Anh sẽ đưa em về với gia đình.”

Anh Thức nhớ rất rõ ngày 28 tháng 3, 1982, anh được gọi từ đảo Bidong ra thành phố dự đám tang em mình. Lúc đó, nghĩa trang này không có nhiều mộ như bây giờ. Anh chỉ được nhìn mặt em mình lần cuối, rồi cùng vài người địa phương khiêng quan tài Thành ra chôn. Sau đó anh phải quay trở lại đảo liền.

Giờ đây, đứng trước mộ em mình, sau khi tinh thần ổn định, anh Thức nhìn chung quanh như cố gắng lấy lại ký ức khung cảnh hôm đó. Hai mươi hai năm trôi qua, cảnh vật đã thay đổi nhiều và anh hoàn toàn không nhận được một chút gì quen thuộc năm xưa.

Mặt khác, ngày mất của đứa em bị ghi sai trên tấm bia làm anh cũng hồ nghi không biết đây có phải là em mình hay không. Thế nhưng, sau khi nói chuyện với anh Lưu Dân và được biết việc ghi sai chi tiết trên bia xảy ra không chỉ một lần, thì anh Thức yên tâm hơn và gọi điện thoại về nhà bàn với gia đình.

Buổi tối Thứ Ba, 30 tháng 3 (ngày Malaysia), anh Thức cho biết sau khi bàn bạc với gia đình nhiều lần, ba mẹ anh đã quyết định không mang tro cốt Thành về mà sẽ cho xây lại mộ phần của Thành cho tươm tất. Anh có vẻ buồn nhưng bổn phận làm con, anh không thể làm trái ý ba mẹ.

Anh Thức đã cho ba mẹ mình biết tất cả thông tin anh có, kể cả việc có những ngôi mộ đào lên không thấy xác đâu cả.

Tôi hiểu ông bà đã rất khó khăn trong quyết định này. Chẳng ai muốn con mình nằm lại nơi đất khách quê người cả, thế nhưng có lẽ ông bà sẽ không đủ sức chịu đựng thêm nỗi mất mát như thế.

Thôi thì, hãy cứ xem như Thành đang được yên nghỉ tại đây, và dù đường xa vạn dặm, những người hành hương như chúng tôi sẽ thay mặt gia đình thắp một nén nhang, sưởi ấm linh hồn lạnh giá.

Những linh hồn thuyền nhân sẽ không cô độc, nếu chúng ta có một tấm lòng. (V.Ð.T.)